(English)
Sau khi nhậm chức vào tháng Giêng, Tổng thống Trump không lãng phí thời gian để kết thúc các nỗ lực bảo vệ tánh đa dạng, bình đẳng và hội nhập của Hoa Kỳ. Ông ký hàng loạt các sắc lệnh hành pháp nhắm vào những thông lệ đã có từ phong trào Dân Quyền vào những năm 1950 và 1960.
Nhiều nhóm và thành phố Baltimore đã kiện ông, và một thẩm phán liên bang đã tạm thời ngăn chặn một phần sắc lệnh vì lý do “được thi hành trong tùy tiện và kỳ thị.” Những người chống đối nhận xét rằng những luật mới này đã không thể định nghĩa được việc thực hành “DEI bất hợp pháp” là gì.
Các chương trình DEI đã hiện diện từ nhiều thập niên, nhưng thuật ngữ này đã bị lầm lẫn và chính trị hóa cao độ trong vài mùa bầu cử gần đây.
Trump mô tả DEI là kỳ thị, tuyên bố trong diễn văn nhậm chức rằng chính phủ của ông sẽ “chấm dứt các chính sách trong chính phủ để cố tình thao túng tâm lý thiếu trung thực về sắc tộc và giới tính trong mọi khía cạnh của đời sống cá nhân và cộng đồng.”
Ông và đồng minh gần đây đã đổ lỗi vô chứng cứ cho DEI trong các vụ cháy rừng thảm khốc tại California và vụ rớt máy bay tại Washington, D.C. khiến 67 người thiệt mạng vào ngày 29 tháng Giêng năm 2025.
Giới lãnh đạo công nghiệp dùng những lập luận này như một nỗ lực để hạ thấp uy tín người da màu và các chương trình thúc đẩy tánh đa dạng.
Thực sự DEI là gì?
Các thành phần của DEI được định nghĩa tổng quát như sau:
Diversity – Đa dạng: Chấp nhận sự khác biệt của con người về sắc tộc, chủng tộc, tuổi tác, tôn giáo, giới tính, khuynh hướng tính dục, khả năng tinh thần hay thể chất, địa vị xã hội, tình trạng phục vụ quân ngũ, hay những khía cạnh khác của nhân dạng xã hội.
Equity – Bình đẳng: Đối xử công bằng với mọi người và cung cấp cơ hội bình đẳng.
Inclusion – Hội nhập: Tạo lập nền văn hóa trong đó mọi người đều được tôn trọng và được khuyến khích bày tỏ ý kiến và quan điểm.
DEI bắt nguồn từ Đạo Luật Dân Quyền 1964, một đạo luật ngăn cấm sự kỳ thị tại chỗ làm, cấm sự phân biệt đối xử trong môi trường công cộng, và lập ra Ủy ban Cơ hội Nhân dụng Bình đẳng (EEOC), một cơ quan liên bang thực thi các luật lệ chống kỳ thị tại chỗ làm việc.
DEI không ra chỉ tiêu tuyển dụng đa dạng, điều mà chính cơ quan EEOC đã cho là bất hợp pháp. Các chương trình DEI được thiết kế để cổ vũ môi trường làm việc công bằng và khuyến khích các công ty giải quyết các chính sách hay thủ tục mang tính kỳ thị.
Các công ty với chính sách DEI và sự đa dạng cao trong môi trường làm việc đã chứng tỏ những mức độ lớn hơn về cải tiến, giữ được nhân viên làm việc lâu dài, và độ tin cậy giữa nhân viên. Theo một cuộc khảo sát do Trung tâm Nghiên cứu Pew thực hiện vào 2023, đa số người làm việc tường trình rằng các nguồn lực và chính sách về DEI đã có tác động tích cực tại nơi làm việc của họ.
Chẳng hạn, nghỉ phép khi trở thành phụ huynh hay sinh nở được xem là một chính sách DEI, bởi vì Đạo luật Dân Quyền 1964 đã cấm sự phân biệt đối xử tại chỗ làm với phụ nữ mang thai, có ý định mang thai, sinh con, cho con bú, và các tình trạng sức khỏe liên quan.
Học viện Quân đội Hoa Kỳ gần đây đã giải tán ít nhất là 12 câu lạc bộ, gồm cả Hội Sinh viên Sĩ quan Mỹ gốc Việt.
Một sáng kiến DEI khác hiện đang bị đe dọa bởi các luật lệ mới của Trump là các nhóm hỗ trợ người lao động như Women’s Network (Mạng lưới Phụ nữ), Black Employee Network (Mạng lưới Nhân viên Da đen), và Asian Leadership Network (Mạng lưới Lãnh đạo gốc Á).
Nhiều nhóm này đã hủy bỏ các cuộc hội họp hoặc tự đóng cửa để tuân thủ các sắc lệnh của Trump. Học viện Quân đội Hoa Kỳ, một trong năm học viện huấn luyện sinh viên sĩ quan cho Lục quân Hoa Kỳ, gần đây đã giải tán ít nhất là 12 câu lạc bộ, gồm cả Hội Kỹ sư Da đen, Câu lạc bộ Diễn đàn Á châu Thái bình dương, và Hội Sinh viên Sĩ quan Mỹ gốc Việt.
Đến nay Trump đã làm gì để chống lại DEI?
Một trong các sắc lệnh của Trump, có tên “Chấm dứt Ưu tiên và Các chương trình DEI Tốn kém và Cực đoan của chính phủ”, buộc chấm dứt các văn phòng, chính sách, và chương trình “kỳ thị và bất hợp pháp” liên quan đến DEI hay công lý môi trường trong chính quyền liên bang.
Mọi nhân viên liên bang trong các vai trò liên quan DEI bị sa thải tạm thời “ngay lập tức” vì lý do hành chánh. Không rõ bao nhiêu người đã bị ảnh hưởng, chỉ biết Bộ Cựu Quân Nhân báo cáo họ đã tạm thời sa thải 60 nhân viên sau khi các văn phòng DEI của Bộ đóng cửa vĩnh viễn.
Luật này cũng ra chỉ thị buộc các cơ quan liên bang phải tường trình mọi nỗ lực giúp “che đậy hay trá hình” các vai trò hoặc chương trình liên quan đến DEI.
Một sắc lệnh hành pháp khác, “Chấm dứt Kỳ thị Bất hợp pháp và Khôi phục Cơ hội Dựa trên Khả năng,” chỉ thị các cơ quan liên bang phải “hành động mạnh” chống DEI dưới diện tư nhân và đưa ra các đề xuất để điều tra các công ty tư nhân với hành động tuân thủ dân sự.
Nhiều công ty đã bắt đầu thối bước trong các khởi xướng về đa dạng, bao gồm cả Meta, Amazon, Disney, Google, Target, Walmart, McDonald’s, PBS, Lowe’s, Ford, Toyota, và Nissan.
Luật lệ mới cũng hủy bỏ nhiều sắc lệnh hành pháp có từ 1965, gồm có sắc lệnh Quy định Cơ hội Tuyển dụng Bình đẳng ký bởi cố Tổng Thống Lyndon B. Johnson và sắc lệnh 1994 của cựu Tổng Thống Bill Clinton nhằm giải quyết những ảnh hưởng về môi trường và nhân sinh mà các cộng đồng thiểu số và thu nhập thấp phải đối phó một cách bất cân xứng.