Diễn Giải: Cách “Shadow Surges (Làn Sóng Bóng Đêm)” của ICE đang âm thầm leo thang bắt giữ lên mức cao nhất

(English)


Vào tháng 8 năm 2026, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) đã bắt giữ hơn 50.000 người nhập cư không phải công dân, lập kỷ lục mới về số vụ bắt giữ cao nhất trong một tháng. Theo Dự án Dữ liệu Trục xuất tại Đại học California, Berkeley, số vụ bắt giữ đã tăng mạnh kể từ tháng 5 năm 2026. Tuy nhiên, sự chuyển hướng của chính quyền Trump sang các hoạt động ICE tinh vi hơn đặt ra câu hỏi liệu truyền thông có kịp theo mức thực thi di trú ngày càng tăng hay không.

Trong mùa hè vừa qua, các vụ bắt giữ riêng lẻ và hoạt động ICE gia tăng trên khắp các tỉnh nhỏ với ít dân số hơn đã khơi dậy sự quan tâm của công chúng và giới truyền thông đối với các chiến thuật đáng ngờ của ICE: vào tháng 7 năm 2026, các đặc vụ ICE tại Houston đã bắn chết Lorenzo Salgado Araujo sau khi nhận dạng nhầm người trong một chiến dịch thực thi có mục tiêu; vào ngày 20 tháng 9, Wilber Rafael Garces Perez bị ICE bắn gây thương tích khi đang giao hàng cho DoorDash tại North Austin, mặc dù có giấy phép lao động hợp lệ; cùng ngày hôm đó, một công dân Mỹ bị thương sau khi bị nhầm là kẻ đào tẩu trong một cuộc chạm trán với một đặc vụ ICE.

Trước đây, các thành phố lớn như Minnesota, New York và California là mục tiêu chính của các cuộc đột kích của ICE. Các khu vực trú ẩn, hay những khu vực “áp dụng chính sách hạn chế hợp tác với các cơ quan liên bang có trách nhiệm thực thi nhập cư,” cũng đang bị giám sát chặt chẽ. Hiện nay, ICE đang chuyển trọng tâm sang các khu vực ngoại ô và nông thôn trên toàn quốc để âm thầm thực hiện hoạt động ngoài tầm thông tin của giới truyền thông chính thống.

Dưới đây là những diễn biến gần đây trong “làn sóng bóng đêm” ngày càng tăng của ICE.

“Shadow Surge” là gì?

Các nhà vận động cho người nhập cư gọi xu hướng gần đây về việc giam giữ nhiều hơn ở các thành phố không phải mục tiêu, đặc biệt ở các bang do Đảng Cộng hòa lãnh đạo, là một “làn sóng bóng đêm“. Để chuyển hướng sang bắt giữ âm thầm hơn và tránh các hoạt động trong vòng tiếp xúc với công chúng, ICE đã tìm cách tăng cường hợp tác với lực lượng thực thi pháp luật địa phương.

Đợt bùng phát này xuất hiện dưới xu hướng mới trong việc thực thi di trú sau phản ứng dữ dội đối với Operation Metro Surge (Chiến dịch Bùng phát Đô thị), một chiến dịch chết người và nổi bật đã bố trí hơn 3.000 nhân viên ICE trên khắp Minnesota. Operation Metro Surge đã đưa đến vụ giết hại Renee Good và Alex Pretti bởi các đặc vụ liên bang tại Minneapolis, gây phẫn nộ trong số những người biểu tình đòi chấm dứt các chiến thuật hung bạo của cơ quan này.

Dưới sự soi mói hàng tháng liền sau Operation Metro Surge, Tổng thống Trump đã sa thải cựu Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem và thay bà với Markwayne Mullin vào tháng 3 năm 2026. Như Noem, Mullin đặt trọng tâm cho  chiến lược mình để đạt mục tiêu cho Tổng thống Trump. Khác với người tiền nhiệm, ông cũng ưu tiên giảm hiện diện của ICE dưới tầm chú ý của công chúng. Sau phiên điều trần chuẩn thuận chức vụ, Mullin tuyên bố “mục tiêu trong sáu tháng tới của ông là chúng ta không  xuất hiện trong tin tức chính hàng ngày.”

So với các cuộc đột kích nổi bật ban đầu, vốn là các hoạt động thực thi quy mô lớn nhắm vào các khu vực công cộng như công trường và doanh nghiệp, ICE đang chuyển trọng tâm sang các địa điểm thường ngày, gồm tiệm giặt ủi, hay chặn xe  và thậm chí cả tại tư gia. Như một “lực lượng cảnh sát chìm“, các đặc vụ liên bang đang bắt cóc người bộ hành và  đẩy họ vào các loại xe không biển hiệu.

Tại thành phố New York vào ngày 8 tháng 10, một người đàn ông Dominica tên Oscar Belgal đã phải nhập viện sau một cuộc đối đầu hung bạo với ICE tại bãi đậu xe của một cửa hàng McDonald’s. Ông đang ở trong xe cùng con trai 5 tuổi khi các đặc vụ ICE mặc thường phục bao vây họ và bắn nhiều phát, trúng vào cổ Belgal. Luật sư của ông cho rằng các đặc vụ đã không tiết lộ danh tính, và nhiều người đã chỉ trích việc sử dụng vũ lực không cần thiết.

Một chiến lược mới khác do Bộ An ninh Nội địa (DHS) thực hiện là sử dụng lực lượng thực thi pháp luật địa phương và tiểu bang để thực hiện các hoạt động dưới thẩm quyền liên bang. Kết quả là, một tỷ lệ bắt giữ cao hơn được thực hiện bởi lực lượng thực thi pháp luật địa phương thay vì ICE. Chính sách mới này, thường được gọi là các thỏa thuận 287(g), cho phép DHS không những tăng năng lực bắt giữ mà còn giảm tầm soi mói công chúng vào các cuộc trấn áp liên bang.

Chiến dịch Táo Thối, diễn ra từ tháng 7 đến tháng 8 năm 2026 tại bang New York, đã bắt giữ hơn 2.100 người trong khi phần lớn tránh được sự chú ý của công chúng. Theo Mullin, “Chiến dịch Táo Thối đã bắt được một số người nhập cư bất hợp pháp tội phạm tồi tệ nhất.” Mặc dù cư dân New York và Thị trưởng thành phố New York Zohran Mamdani vẫn tiếp tục chống lại các lấn chiếm của ICE, DHS đang phản kháng và đe dọa sẽ ngừng cấp kinh phí nếu New York tiếp tục chống đối.

Chống Đối của Đảng Cộng hòa

Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang gần kề, ngày càng nhiều viên chức Đảng Cộng hòa đang tránh xa Tổng thống Trump. Đáng chú ý nhất, Hạ nghị sĩ Maria Elvira Salazar, một đảng viên Cộng hòa Florida, đã công khai lên án “làn sóng bóng đêm” gần đây, nhận xét rằng Tổng thống Trump “đã đi quá xa.” Dân biểu Salazar cũng đã chỉ trích Trump vì phản bội cử tri gốc Tây Ban Nha của mình và hiện đang làm việc để thông qua Đạo luật Phẩm giá, một dự luật cải cách với hy vọng giải quyết các luật nhập cư hiện hành.

Thượng nghị sĩ Kansas Roger Marshall, người từng ủng hộ chương trình nhập cư của Tổng thống Trump, cũng chỉ trích các chiến lược gần đây, cho rằng các hoạt động của ICE đang gây ra “gián đoạn cho phần lớn cộng đồng và doanh nghiệp địa phương.”