(English)
Tác giả: Christine Mai-Duc / KFF Health News
Ngày 8 tháng 9 năm 2026
Khi ông Xavier Becerra, đảng viên Dân Chủ, rời Washington, D.C., số người Mỹ có bảo hiểm y tế đã đạt mức cao nhất từ trước đến nay, một phần nhờ vào công sức nhiều năm của ông trong việc thông qua, bảo vệ và mở rộng Đạo Luật Chăm Sóc Sức Khỏe Giá Cả Phải Chăng (ACA).
Đây là thành tích mà cựu dân biểu Quốc Hội Hoa Kỳ và cựu bộ trưởng Y Tế và Dịch Vụ Nhân Sinh thường nhắc đến trong chiến dịch tranh cử chức thống đốc tiểu bang California, đối đầu với ứng viên Cộng Hòa Steve Hilton, cựu bình luận viên của Fox News, trước thềm cuộc bầu cử vào Tháng Mười Một.
Nhưng nếu giành chiến thắng dễ dàng như các cuộc thăm dò dự đoán, ông Becerra sẽ phải đối mặt với điều có thể là sự sụt giảm bảo hiểm y tế mạnh nhất, và cú sốc này sẽ giáng đòn nặng nề đặc biệt lên chính tiểu bang quê hương ông.
Đến năm 2030, số người California dưới 65 tuổi không có bảo hiểm dự trù sẽ gần như tăng gấp đôi, từ 2.4 triệu lên 4.6 triệu người, khi các khoản cắt giảm mới được ban hành ở cấp tiểu bang và liên bang đối với Medicaid và thị trường bảo hiểm ACA bắt đầu đảo ngược những thành tựu lịch sử về bảo hiểm y tế, theo một phân tích hồi Tháng Năm của Trung Tâm Lao Động thuộc Đại học University of California-Berkeley. Sự gia tăng dự kiến của nhóm dân số không có bảo hiểm có thể gây ra những tác động sâu rộng đối với hệ thống bệnh viện, các công ty bảo hiểm và nền kinh tế.
Vào Tháng Hai, Miranda Dietz, giám đốc chương trình chăm sóc sức khỏe của trung tâm lao động, đã nói với các nhà lập pháp rằng những thay đổi này có thể khiến California mất khoảng 200,000 việc làm, phần lớn trong ngành y tế.
Các lãnh đạo bệnh viện đã bắt đầu báo cáo về tình trạng các hóa đơn y tế không được thanh toán đang gia tăng và các chuyên gia cảnh báo rằng các công ty bảo hiểm sẽ tiếp tục tăng phí bảo hiểm khi họ phải gánh vác nhóm người tham gia có sức khỏe kém hơn và chi phí điều trị cao hơn.
“Đây là tình trạng phân loại ưu tiên cấp cứu,” Jessica Altman, giám đốc điều hành Covered California, sàn giao dịch bảo hiểm y tế do tiểu bang điều hành lớn nhất nước Mỹ, nói. “Đó là những gì thống đốc kế nhiệm sẽ phải đối mặt.”
California đã đạt được một trong những mức giảm ấn tượng nhất cả nước về tỷ lệ dân số không có bảo hiểm, phần lớn nhờ vào việc tiểu bang này áp dụng mạnh mẽ ACA. Nếu được bầu để lãnh đạo tiểu bang giàu có và theo khuynh hướng cấp tiến này, ông Becerra sẽ phải vật lộn với câu hỏi làm sao để những người California không có bảo hiểm được chăm sóc y tế và ai sẽ chi trả, trong bối cảnh chính quyền Trump đang thu hẹp mạng lưới an sinh liên bang mà chính ông từng phụ trách.
Ông Becerra đã có kinh nghiệm đối đầu với Washington, D.C. Khi còn là bộ trưởng tư pháp California, ông đã thành công bảo vệ nhiều điều khoản của ACA, bao gồm quyền tiếp cận biện pháp tránh thai.
Ông Becerra cho biết ông sẽ ban hành một sắc lệnh hành pháp để giữ cho những người bị ảnh hưởng bởi các khoản cắt giảm liên bang vẫn có bảo hiểm. Nhưng ông chưa nêu chi tiết cách bang sẽ bù đắp khoản tài trợ liên bang lên tới $30 tỷ mà California có thể mất mỗi năm.
Tại một diễn đàn chính sách do tờ Politico tổ chức trong tháng này, ông Becerra cam kết rằng người dân California sẽ không mất bảo hiểm y tế bất chấp việc cắt giảm ngân sách liên bang, và nói rằng ông sẽ thúc đẩy ngành này loại bỏ lãng phí từ “luật sư, kế toán, những người chỉ biết giấy tờ” – những đối tượng đang khiến người tiêu dùng tốn hàng tỷ đô la.
“Tôi sẽ yêu cầu họ giúp tôi loại bỏ một phần lãng phí đó và đưa số tiền đó vào chăm sóc sức khỏe, giúp chúng ta trang trải chi phí để giữ cho người dân California có bảo hiểm,” ông nói.
Đối thủ của ông, ông Hilton, đang cố gắng thu hút những cử tri phản đối Tổng Thống Donald Trump, dù bản thân ông nhận được sự ủng hộ của Trump, và đã vận động tranh cử với chủ trương cắt bảo hiểm cho những người California không có tình trạng cư trú hợp pháp, khoản chi hiện đang được chi trả bằng ngân sách tiểu bang. Ông Hilton cam kết sẽ dùng khoản tiết kiệm đó để giảm thuế thu nhập cho người dân bang, gọi đây là liều thuốc tức thời cho chi phí sinh hoạt cao.
“Tất cả chúng ta đều hiểu rằng hệ thống chăm sóc sức khỏe đang hỗn loạn và cần cải cách lớn,” ông Hilton nói trong một cuộc phỏng vấn. “Cách nhanh nhất để giảm chi phí y tế thực ra là giảm thuế cho người dân.”
Bị bỏ lại phía sau?
Năm 2010, với tư cách là thành viên trong ban lãnh đạo của Chủ Tịch Hạ Viện Nancy Pelosi, ông Becerra đã giúp vận động phiếu bầu để thông qua đạo luật mà chính ông từng góp phần soạn thảo, sau khi nỗ lực đưa vào một phương án bảo hiểm do chính phủ hậu thuẫn của ông thất bại.
Một thập niên sau, khi các nhà lập pháp cân nhắc ông cho vị trí lãnh đạo y tế cao nhất quốc gia, ông Becerra nói rằng nhiệm vụ chính của ông sẽ là thực hiện tầm nhìn của Tổng Thống Joe Biden nhằm mở rộng khả năng tiếp cận và cắt giảm chi phí theo ACA.
Trước khi có ACA, khoảng 50 triệu người Mỹ, cứ 6 người thì có 1 người, không có bảo hiểm y tế. Chỉ vài năm sau khi đạo luật được thông qua năm 2010, việc mở rộng điều kiện tham gia Medicaid và hỗ trợ tài chính cho những người tham gia thị trường bảo hiểm có thu nhập thấp đã giúp giảm gần một nửa tỷ lệ người không có bảo hiểm ở Mỹ.
Hàng triệu người khác có thêm bảo hiểm trong đại dịch COVID-19 sau khi ông Becerra thực hiện lệnh đóng băng việc chấm dứt bảo hiểm Medicaid và khai triển các khoản tín dụng thuế hào phóng nhưng tạm thời, giúp chi phí các gói bảo hiểm Obamacare trở nên dễ tiếp cận hơn với nhiều người.
Với tư cách bộ trưởng Y Tế dưới thời ông Biden, ông Becerra đã phát động các chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng mạnh mẽ, nới lỏng các quy định đăng ký, và phân bổ hàng trăm triệu đô la tiền tài trợ để trả lương cho các nhân viên hỗ trợ người tiêu dùng, còn gọi là điều phối viên chăm sóc sức khỏe, giúp người tham gia xử lý thủ tục giấy tờ.
“Một trong những điều chúng tôi thường nghe ông ấy nói với tư cách một người lãnh đạo là, ‘Ai đang bị bỏ lại phía sau?’” Benjamin Sommers, giáo sư chính sách y tế tại Harvard, từng là phụ tá bộ trưởng dưới thời ông Becerra, cho biết.
Dưới thời Tổng Thống Biden và Bộ Trưởng Becerra, tỷ lệ người có bảo hiểm y tế đạt mức cao kỷ lục 92%, tương đương 310 triệu người Mỹ có bảo hiểm y tế vào năm 2024.
Phản Hồi Của Đảng Cộng Hòa
Nhưng phe bảo thủ cho rằng những chính sách đó đã làm phồng lên số liệu đăng ký do thu hút cả những trường hợp gian lận và lãng phí bảo hiểm. Đáp lại, chính quyền Trump nhiệm kỳ thứ hai đã thắt chặt thời gian đăng ký và siết chặt hơn việc báo cáo thu nhập.
“Thật đơn giản và dễ dàng để nói rằng, thôi thì số liệu tăng lên nghĩa là chương trình đang hoạt động hiệu quả,” Edmund Haislmaier, nghiên cứu viên cao cấp tại Heritage Foundation, một tổ chức tư vấn chính sách bảo thủ, nói. “Theo tôi, đó là thước đo sai.”
Mùa Hè năm ngoái, Quốc Hội do đảng Cộng Hòa kiểm soát đã thông qua Đạo Luật One Big Beautiful Bill của Trump, mà phía Cộng Hòa cho rằng vẫn bảo tồn Medicaid cho những người cần nhất trong khi loại bỏ gian lận và lãng phí. Nhìn chung, đạo luật này dự kiến sẽ cắt giảm chi tiêu Medicaid hơn $900 tỷ trong một thập niên.
Quốc Hội cũng để cho các khoản tín dụng thuế phí bảo hiểm tăng cường dành cho các gói Obamacare hết hạn vào năm ngoái, khiến chi phí phí bảo hiểm tăng vọt đối với người có thu nhập trung bình và làm giảm số lượng đăng ký gần 3 triệu người trong năm nay.
“Chúng ta hiện đang chứng kiến gần như một sự đảo ngược toàn diện đối với hầu hết các chính sách” từng giúp hàng triệu người Mỹ có thêm bảo hiểm, Sabrina Corlette, đồng giám đốc Trung Tâm Cải Cách Bảo Hiểm Y Tế tại Đại học Georgetown University, nhận định.
Đối với Eric Maciel, chi phí $800 cho một gói bảo hiểm Covered California là quá cao. Để tránh chấn thương, chàng trai 28 tuổi này ở nhà nhiều hơn và hiếm khi chơi bóng đá tự do ở công viên, anh nói thêm rằng những người chơi khác thường khá thô bạo.
“Số tiền đó bằng cả một khoản trả góp xe hơi,” Maciel nói. “Tôi sẽ chẳng còn lại gì.”
Các nhà kinh tế học y tế cho rằng Maciel chính là kiểu khách hàng mà các công ty bảo hiểm cần để ổn định nhóm rủi ro của họ: trẻ, khỏe mạnh và ít tốn kém hơn.
Ông Hilton chỉ trích các lãnh đạo tiểu bang vì đã thông qua một loại thuế nhà cung cấp sửa đổi mà ông cho rằng sẽ khiến phí bảo hiểm tăng vọt, và nói rằng ông muốn đưa thêm sự cạnh tranh vào thị trường bảo hiểm y tế của California, nhưng ông không đưa ra ý tưởng cụ thể nào.
Thế phòng thủ
Chi phí của tiểu bang cao hơn dự kiến, cộng với các khoản cắt giảm liên bang, đã khiến California phải rút lui trong việc mở rộng bảo hiểm y tế. Nguồn tài trợ liên bang chiếm một phần ba ngân sách của tiểu bang và hơn 60% chi tiêu của Medi-Cal, chương trình Medicaid của bang.
Thống Đốc Gavin Newsom đã đóng băng đối với người nhập cư không có tình trạng cư trú hợp pháp ghi danh, áp dụng phí bảo hiểm hàng tháng đối với một số đối tượng, và chỉ có kế hoạch bù đắp tạm thời khoản hỗ trợ liên bang cho những người nhập cư hợp pháp như người tị nạn được cấp quy chế và người tị nạn.
Thống Đốc Newsom và các nhà lập pháp Dân Chủ đã đồng ý trì hoãn một số khoản cắt giảm đến Tháng Bảy, năm 2027, để lại cho thống đốc kế nhiệm quyết định giữa việc cắt giảm thêm hay tăng thuế. Ông Becerra, người California có cha mẹ là người nhập cư từ Mexico, phản đối cái gọi là thuế tỷ phú, vốn sẽ được đưa ra bỏ phiếu vào Tháng Mười Một. Trong tháng này, ông cho biết ủng hộ các nỗ lực lập pháp nhằm xử phạt các tập đoàn lớn có nhân viên phải dựa vào Medi-Cal, lập luận rằng người đóng thuế đang phải trợ cấp cho mức lương thấp và phúc lợi ít ỏi của các nhà tuyển dụng.
Chính quyền các địa hạt, vốn theo luật bắt buộc phải cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho những cư dân không có bảo hiểm và quá nghèo để tự chi trả, đang vận động hành lang các nhà lập pháp để xin kinh phí điều trị cho điều mà họ mô tả là một làn sóng bệnh nhân mới cần được chăm sóc miễn phí.
“Đây thực sự là một vách đá khá lớn nếu tất cả những điều này có hiệu lực,” Dietz, giám đốc chương trình chăm sóc sức khỏe của trung tâm lao động, nói. “Và vẫn có một lựa chọn là làm cho tình hình bớt tệ hơn và duy trì bảo hiểm cho mọi người.”
––
Bài phóng sự do KFF Health News thực hiện. KFF Health News là cơ quan truyền thông quốc gia chuyên cung cấp thông tin chuyên sâu về các vấn đề y tế – một trong những chương trình hoạt động chính của KFF – nguồn thông tin độc lập về nghiên cứu chính sách y tế, thăm dò ý kiến, và báo chí. KFF Health News là nhà xuất bản của California Healthline, một dịch vụ độc lập về biên tập thuộc Quỹ Chăm Sóc Sức Khỏe California.