(English)
Hoa Kỳ và Israel bắt đầu bom Iran vào ngày 28 tháng 2, 2026. Cuộc chiến đã giết hàng ngàn người khắp Trung Đông và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến một trong những tuyến vận chuyển nhiên liệu quan trọng nhất thế giới.
Những làn bom đầu tiên l sát hại nhiều chuyên viên cao cấp trong chính quyền Iran, gồm cựu Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei. Chính quyền của Khamenei vẫn cầm quyền. Con trai của ông, Mojtaba Khamenei, được bầu làm Lãnh tụ Tối cao vào ngày 8 tháng 3.
Kể đến ngày 23 tháng 3, các cuộc oanh tạc của Mỹ và Israel đã sát hại ít nhất 1.443 thường dân người Iran, gồm 217 trẻ em. Các cuộc không kích phản công của Iran nhắm vào Israel và các nước láng giềng với căn cứ quân sự Mỹ đã gây thiệt mạng ít nhất 13 lính Mỹ, tính đến ngày 14 tháng 3.
Cả hai phía đều đã tấn công sân bay, nhà máy, cơ sở lọc dầu, và cảng biển dọc theo Eo biển Hormuz, ống dẫn chính cho 20% số dầu mỏ và dầu khí tự nhiên của thế giới.
Iran đóng cửa Eo biển vào ngày 28 tháng 2, khiến giá dầu khí tăng vụt và dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhiên liệu toàn cầu. Lãnh đạo Hoa Kỳ và Iran đang đàm phán để mở lại Eo biển. Các nhà kinh tế học tin rằng ảnh hưởng đến thị trường dầu khoáng toàn cầu sẽ tiếp tục lâu sau khi chiến tranh kết thúc.
Mặc dù hứa sẽ “ngừng chiến tranh” trong chiến dịch tranh cử năm 2024, Tổng thống Trump đã đưa ra nhiều tuyên bố trái ngược về nguyên do của cuộc chiến, và khi nào nó sẽ kết thúc.
Mọi dữ kiện được trình bày sau đây.
Tại sao Trump quyết định tấn công Iran lúc này?
Ban đầu Trump thông báo rằng ông ta muốn loại bỏ “mối đe doạ tức thời” từ phía Iran. Phát ngôn viên của Nhà Trắng Karoline Leavitt nói Trump “tin rằng” Iran sẽ tấn công căn cứ và binh lính Mỹ.
Tuy nhiên, trong cuộc họp riêng với Quốc hội, các viên chức của Nhà Trắng nói rằng thông tin từ tình báo Mỹ không cho thấy ý đồ tấn công lãnh thổ Hoa Kỳ của Iran. Tình báo Mỹ chỉ lo ngại về mối đe dọa của Iran cho quân đội Mỹ và đồng minh.
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Marco Rubio nói với phóng viên rằng Nhà Trắng biết Israel đang chuẩn bị tấn công Iran nên Trump tấn công Iran trước để tránh bị đánh trả.
Các nhà lập pháp đã lên tiếng lo ngại về việc Trump để Israel kéo Mỹ vào một cuộc chiến mới, nhất là khi Quốc hội chưa cho phép. Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh năm 1973 chỉ cho phép Tổng thống qua mặt Quốc hội để tuyên chiến trong trường hợp tự vệ hoặc để đáp trả lại mối đe dọa trực tiếp sắp diễn ra.
Trump biện minh rằng cuộc tấn công là “tự vệ tập thể” cho đồng minh Mỹ.
Joe Kent, cựu Giám đốc Trung tâm Phòng chống Khủng bố đã từ chức vì hành động của Trump và chia sẻ rằng:
“Iran không phải là mối đe dọa cho Mỹ, và rõ ràng là chúng ta bắt đầu cuộc chiến tranh này bởi vì áp lực từ Israel và các thế lực vận động hành lang cho Israel ở Mỹ.”
Mỹ và Israel muốn gì từ cuộc chiến tranh này?
Trump nói rằng cuộc chiến này là một chiến dịch “khổng lồ và tiếp diễn” để phá huỷ tên lửa và khả năng chế tạo bom nguyên tử của Iran và Mỹ sẽ tiếp tục tấn công cho đến khi ông ta tin rằng Iran “không còn là mối đe dọa quân sự”.
Chính quyền Israel cũng cùng một mục đích, tố cáo Iran đã đầu tư “nhiều tài nguyên” để “xóa sổ Israel hoàn toàn.” Thủ tướng Benjamin Netanyahu thông báo rằng chiến tranh sẽ tiếp tục diễn ra cho đến khi “mối đe dọa tới Israel” được triệt tiêu.
Iran đã phủ nhận rằng họ đang phát triển vũ khí hạt nhân.
Vào tháng 6 năm 2025, khi Mỹ và Israel đánh bom các cơ sở uranium của Iran, Trump thông báo rằng đã “hoàn toàn phá huỷ” chương trình hạt nhân của Iran. Bây giờ, Trump lại tố cáo Iran đang “bắt đầu lại” và cảnh báo rằng Iran sẽ “sớm” có tên lửa với khả năng phóng tới Mỹ mà không đưa ra bằng chứng nào.
Một báo cáo tình báo của Mỹ năm 2025 đánh giá rằng Iran phải mất thêm một thập kỷ nữa mới có thể chế tạo ra tên lửa tầm xa.
Bao giờ chiến tranh mới kết thúc?
Trump không nói rõ cuộc chiến sẽ tiếp diễn tới khi nào. Vào ngày 1 tháng 4, ông ta nói cuộc chiến “sắp kết thúc” nhưng ông sẽ đánh Iran “rất mạnh” trong các tuần sắp tới. Mỹ đã điều động thêm hàng ngàn lính đến Trung Đông.
Iran đã từ chối yêu cầu ngừng chương trình hạt nhân và mở cửa Eo biển Hormuz của Mỹ. Vào ngày 7 tháng 4, Trump nói ông ta sẽ “tiêu diệt cả một nền văn minh” nếu Iran không mở cửa Eo biển Hormuz trong vòng 2 tuần.
Trump cũng đe doạ sẽ hoàn toàn triệt tiêu các nhà máy điện, các giếng dầu, và nhà máy khử muối của Iran. Nhà máy khử muối chuyển nước biển thành nước uống. Tấn công nhà máy khử muối là tội ác chiến tranh theo luật quốc tế.