(English)
Tổng thống Joe Biden đã ký một dự luật vào tháng Tư năm 2024, có thể dẫn đến lệnh cấm trên toàn quốc đối với nền tảng mạng xã hội phổ biến dựa trên video TikTok nếu công ty mẹ của nó, ByteDance, không bán cổ phần của mình trong nhu liệu này.
Quốc hội đã thông qua luật TikTok ban đầu, gọi là Đạo luật Bảo vệ Người Mỹ khỏi những nhu liệu do Đối thủ Nước ngoài Kiểm soát, vào tháng Ba năm 2024. Dự luật đó, do Hạ nghị sĩ Raja Krishnamoorthi (D-IL) và Mike Gallagher (R-WI) giới thiệu, chưa bao giờ được đưa ra bỏ phiếu tại Thượng viện. Thay vào đó, điều khoản TikTok được đưa vào Đạo luật An ninh Quốc gia, một phần viện trợ nước ngoài dành cho Ô-Khắc-Lan (Ukraine), Đài Loan và Do Thái vốn đã được lưỡng đảng ủng hộ ở cả hai viện.
Những nhà lập pháp cho rằng TikTok là “mối đe dọa đáng kể đối với an ninh quốc gia của Hoa Kỳ” do những mối liên quan của ByteDance với Trung Quốc.
“Chúng tôi đã cho TikTok một sự lựa chọn rõ ràng,” Hạ nghị sĩ Cathy McMorris Rodgers (R-WA) đã nói. “Tách khỏi công ty mẹ ByteDance của quý vị, công ty trực thuộc ĐCSTQ (Đảng Cộng sản Trung Quốc), và tiếp tục hoạt động ở Hoa Kỳ, hoặc đứng về phía ĐCSTQ và đối mặt với hậu quả.”
ByteDance hiện nay có thời hạn đến ngày 24 tháng Một năm 2025 để tìm người khác mua chương trình này với mức giá đắt đỏ mà một số chuyên gia dự đoán có thể lên tới hơn $100 tỷ USD. Nếu họ không tìm được người mua, những cửa hàng nhu liệu và những nơi phục vụ mạng lưới sẽ không cho phép để lấy TikTok xuống nữa.
Nhu liệu này sẽ không biến mất khỏi điện thoại của nhiều người nếu nó đã được lấy về và những người vẫn dùng nó sẽ không phải đi tù. Tuy nhiên, nhu liệu này sẽ không được phép cho nhận tin tức mới, phẩm chất của nhu liệu này sẽ giảm dần theo thời gian và cuối cùng khiến cho nhu liệu sẽ không thể xài được.
Tổng thống Biden cũng có thể kéo dài thời hạn thêm 90 ngày nếu thỏa thuận vẫn đang được tiến hành, và những thách thức về pháp lý có thể kéo dài thời hạn hơn nữa. Vì vậy, mà thời gian cho lệnh cấm hiện nay vẫn chưa có chắc chắn.
Những mối lo ngại về an ninh quốc gia là gì?
Vì ByteDance đã có trụ sở tại Bắc Kinh nên nhiều nhà lập pháp lo ngại rằng Trung Quốc có thể yêu cầu quyền tìm vào dữ liệu của người dùng TikTok bất cứ lúc nào theo Luật Tình báo Quốc gia mà họ đã thông qua năm 2017, trong đó yêu cầu các tổ chức “ủng hộ, giúp đỡ và hợp tác với công tác tình báo nhà nước”.
Điều này chưa bao giờ xảy ra, Giám đốc điều hành TikTok Shou Chew đã làm chứng trước Quốc hội vào tháng Giêng (Một). TikTok cũng đã nhiều lần tuyên bố rằng nếu điều đó xảy ra, họ sẽ từ chối những yêu cầu như vậy.
Những nhà lập pháp cũng lo ngại rằng TikTok có thể được dùng để truyền bá tin tức không đúng và thúc đẩy những câu chuyện do chính phủ Trung Quốc quảng bá.
Hạ nghị sĩ Gallagher, người chủ tọa Ủy ban tuyển chọn Hạ viện mới về Cạnh tranh với Đảng Cộng sản Trung Quốc trước khi tuyên bố nghỉ hưu vào tháng Ba, đã gọi TikTok là “Hệ số Thuốc phiện do Trung Quốc sản xuất” trong một bài đăng trên trang nhật ký mạng lưới mô tả niềm tin của ông rằng nhu liệu này đang “tẩy não” tuổi trẻ của chúng tôi” để giúp đỡ cho Hamas.
Đó cũng không có bằng chứng về điều này xảy ra.
“Hãy để tôi nói rõ điều này: ByteDance không phải là đại lý của Trung Quốc hay bất kỳ quốc gia nào khác,” Chew đã làm chứng trước Quốc hội vào năm ngoái.
Công ty đã chi hơn $1.5 tỷ USD cho những sáng kiến bảo vệ dữ liệu người Mỹ xài trong kế hoạch có tên gọi là Project Texas, được phát triển sau cuộc điều tra của BuzzFeed News năm 2022 tiết lộ rằng nhân viên TikTok Trung Quốc đã tìm vào dữ liệu của người Hoa Kỳ xài như những ngày sinh và những số điện thoại.
Nhưng những người ủng hộ quyền kỹ nghệ riêng tư đã lập luận rằng những vấn đề này không chỉ xảy ra với TikTok và Hoa Kỳ nên việc ngăn chận những công ty truyền thông xã hội thu thập dữ liệu nhạy cảm về người xài của mình ngay từ đầu thay vì nhắm vào những nhu liệu đặc biệt này.
Dân biểu Sara Jacobs (D-Calif) đã cho biết một ngày trước cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện gần đây là, “Không có một điều gì mà chúng tôi nghe được trong ngày hôm nay duy nhất ngắn gọn chỉ là loại nói về TikTok. Đó là những điều xảy ra trên mọi nền tảng truyền thông xã hội.”
Một số thách thức mà dự luật đang phải đối mặt là gì?
Chính TikTok cũng đã kiện chính phủ Hoa Kỳ vào tháng Năm, cho rằng dự luật vi phạm các biện pháp bảo vệ hiến pháp về quyền tự do ngôn luận đối với 170 triệu người xài nó ở Hoa Kỳ.
“Những tiểu bang có đơn kiện nêu rõ, ‘Lần đầu tiên trong lịch sử, Quốc hội đã ban hành một đạo luật cấm vĩnh viễn đối với một nền tảng diễn đàn trên toàn quốc, và ngăn cản tất cả người Mỹ gia nhập vào một cộng đồng trực tiếp duy nhất với hơn 1 tỷ người trên toàn thế giới.”
Một nhóm gồm tám người sáng tạo TikTok cũng đã kiện chính phủ Hoa Kỳ ngay sau đó, viện dẫn những lập luận tương tự về Tu chính án thứ nhất.
“Những tiểu bang có đơn kiện nêu rõ, trong việc ủng hộ Đạo luật, các nhà lập pháp cho rằng TikTok ‘thao túng’ tâm trí người Mỹ và truyền bá ‘tuyên truyền’ nhằm ‘xử dụng thị trường tự do của đất nước chúng ta để làm suy yếu tình yêu tự do của chúng ta’. Nhưng chính Đạo luật này mới làm suy yếu những nguyên tắc sáng lập quốc gia và thị trường tự do của những ý tưởng.”
Lệnh cấm cũng đã trở thành một điểm nói chuyện chính trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024. Ứng cử viên tổng thống Đảng Cộng hòa Donald Trump hiện tuyên bố phản đối lệnh cấm TikTok, mặc dù đã ký một sắc lệnh hành pháp cấm nhu liệu này vào năm 2020 trong thời gian ông làm tổng thống.
“Để cho nhiều người biết, đặc biệt là giới trẻ, Joe Biden gian lận là người chịu trách nhiệm về việc cấm TikTok,” Trump đã viết trong một bài đăng trên Truth Social vào tháng Tư. “Những người trẻ tuổi, và nhiều người khác, phải nhớ điều này vào ngày 5 tháng Mười Một, là NGÀY BẦU CỬ, khi họ đi bỏ phiếu!”
Gần hai phần ba thanh niên đã báo cáo rằng họ xử dụng nhu liệu này trong một cuộc khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew vào tháng Giêng.
Trước khi dự luật được thông qua, TikTok đã chi khoản $2.1 triệu đô la để chạy những quảng cáo truyền hình chống lại nó trong những tiểu bang chiến trường.
“Hãy nghĩ về 5 triệu chủ doanh nghiệp nhỏ đang phụ thuộc vào TikTok để nuôi sống gia đình của họ,” một trong những quảng cáo nêu rõ. “Nó sẽ ảnh hưởng đến sinh kế của rất nhiều người.”