(English)
Christine Mai-Duc: CMaiDuc@kff.org, @cmaiduc
KFF Health News
Ngày 26 tháng 2 năm 2026
COLUSA, California — Từ khi còn trẻ, đang làm việc, bà Jean Franklin đã nhận được một lời khuyên mà bà luôn tuân theo: “Hãy dành tiền cho chính mình trước.” Và bà đã làm như vậy, tích lũy được hàng trăm nghìn đô la tiền tiết kiệm hưu trí trước khi trở thành bà nội trợ toàn thời gian ở tuổi 41.
Bà và chồng, ông Charles (một cựu giáo viên trung học thường được gọi là Chaz), dự định sẽ nghỉ hưu thoải mái trong ngôi nhà ba phòng ngủ, nơi họ đã nuôi dạy các con, cách Sacramento khoảng 60 dặm về phía tây bắc.
Nhưng vào đầu năm ngoái, người phụ nữ 63 tuổi này bắt đầu đi lại không vững. Một buổi sáng Tháng Năm, bà thức dậy với giọng nói líu nhíu và phải nhập viện. Sau đó, bà nhanh chóng mất khả năng cử động nửa người bên phải.
Vào Tháng Tám, 2025, khi các bác sĩ vẫn đang loay hoay tìm ra chẩn đoán chính xác, vợ chồng bà nhận được thông báo rằng vào ngày 1 Tháng Giêng, 2026, tổng số tiền đóng phí bảo hiểm y tế của họ thông qua hệ thống giao dịch bảo hiểm của bang sẽ tăng vọt từ $540/tháng lên $3.899/tháng. Lý do: Các khoản trợ cấp phí bảo hiểm liên bang tăng cường hết hạn vào cuối năm ngoái sẽ không còn hỗ trợ khoản thanh toán của họ nữa.
Họ lập tức hủy bỏ chuyến du thuyền kéo dài một tháng đã lên kế hoạch cùng bạn bè và bắt đầu xem xét lại các tài khoản hưu trí của mình.
“Bây giờ, thay vì nghĩ xem chúng tôi có thể đi đâu khi nghỉ hưu, chúng tôi lại tự hỏi, ‘Liệu chúng tôi có thể tiếp tục ở lại nơi này vì chi phí chăm sóc sức khỏe hay không?’” Ông Chaz, người đã nghỉ hưu vào năm 2021 lúc tuổi 59, cho biết.
Sau đó, họ nhận thêm một tin không vui. Vào Tháng Mười, 2025, lúc 63 tuổi, bà Jean bị chẩn đoán mắc bệnh ALS (xơ cứng teo cơ một bên), một căn bệnh suy nhược sẽ dần khiến bà không thể tự nói, nuốt hoặc thở. Nhưng tình trạng của Jean cho phép bà ghi danh Medicare, chương trình bảo hiểm y tế liên bang dành cho người lớn từ 65 tuổi trở lên và người khuyết tật. Lời chẩn đoán đó đã giúp họ tiết kiệm được khoảng $1.600/tháng tiền phí bảo hiểm – một niềm an ủi nhỏ nhoi khi Jean mất đi khả năng đi lại, tắm rửa và tự mặc quần áo.
“Thật đáng sợ khi nhờ chẩn đoán nan y mà tôi được đưa vào chương trình Medicare ngay lập tức, nên ít nhất chúng tôi không phải tự bỏ tiền túi ra trả khoản đó,” bà Jean nói, khi đang ngồi trên chiếc xe lăn trong phòng khách, một tấm chăn vắt qua chân để chống lại những cơn ớn lạnh dữ dội mà giờ đây bà thường xuyên gặp phải. “Chúng tôi sẽ không bị chôn vùi dưới đống chi phí này.”
Tuy nhiên, phí bảo hiểm cho chương trình của ông Chaz và Medicare của bà vẫn là một gánh nặng lớn đối với tài chính của họ. Khoản tiền $2.300 mỗi tháng mà họ hiện phải trả (bao gồm khoảng $342 tiền phí bảo hiểm y tế bổ sung Medicare của Jean) còn cao hơn khoản thế chấp nhà hàng tháng và ngốn hơn một phần tư ngân sách của họ.
Gia đình ông bà Franklin nằm trong số 22 triệu người trên toàn quốc phải đối mặt với áp lực tài chính lớn hơn sau khi Quốc Hội quyết định không gia hạn các khoản trợ cấp liên bang tăng cường của năm 2021. Sự hỗ trợ đó đã giúp số người ghi danh các chương trình Obamacare tăng hơn gấp đôi, lên tới hơn 24 triệu người.
Văn phòng Ngân sách Quốc Hội ước tính vào năm 2024 rằng, nếu không gia hạn các khoản tín dụng thuế này, số người Mỹ không có bảo hiểm sẽ tăng thêm 2,2 triệu người chỉ trong năm nay. Tính đến Tháng Giêng, số lượng ghi danh các chương trình ACA trên toàn quốc đã giảm khoảng 1,2 triệu người so với cùng kỳ năm ngoái, mặc dù các chuyên gia nói rằng có thể mất nhiều tháng mới biết được toàn bộ tác động của việc tăng phí bảo hiểm, khi mọi người trễ hạn thanh toán và mất bảo hiểm.
Những nhóm bị ảnh hưởng nặng nề nhất sẽ là những người nghỉ hưu sớm, những người có thu nhập trung bình và những người sống ở các bang có chi phí đắt đỏ, theo bà Stacey Pogue, nghiên cứu viên cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Cải cách Bảo hiểm Y tế tại Đại học Georgetown University. Gia đình ông bà Franklin có cả ba yếu tố này.
“Họ rơi khỏi thứ mà chúng tôi gọi là vách đá trợ cấp,” bà Pogue nói. “Thật sự rất, rất sốc với số tiền mà một người sẽ phải gánh chịu.”
Đó là vì các khoản tín dụng thuế mở rộng đã tạo ra sự khác biệt lớn nhất cho những người gần đến tuổi nghỉ hưu, những người có thu nhập chỉ cao hơn một chút so với ngưỡng đủ điều kiện trước đây, bà Pogue cho biết. Những người như gia đình Franklin, có lẽ đã không đủ điều kiện nhận hỗ trợ tài chính trước khi các khoản tín dụng mở rộng được áp dụng, giờ đây đang mất đi sự hỗ trợ đó vào thời điểm mà các công ty bảo hiểm đã phản ứng lại sự bấp bênh bằng cách tăng giá một cách chóng mặt.
Khoảng một nửa số người dự trù sẽ mất quyền hưởng tín dụng thuế phí bảo hiểm nằm trong độ tuổi từ 50 đến 64, theo một phân tích của KFF, một tổ chức phi lợi nhuận về thông tin y tế bao gồm cả KFF Health News.
Các thành viên Đảng Cộng Hòa, những người đã phản đối việc gia hạn, nói rằng hỗ trợ phí bảo hiểm đã đi thẳng vào túi các công ty bảo hiểm thay vì người tiêu dùng, khuyến khích sự gian lận và các khoản chi trả lãng phí. Họ cũng cho rằng các khoản trợ cấp tăng cường (vốn không có giới hạn thu nhập trần để đủ điều kiện) đã quá hào phóng khi giới hạn mức đóng phí bảo hiểm ở mức 8,5% thu nhập, bất kể người tham gia kiếm được bao nhiêu.
“Hầu hết người Mỹ sẽ đồng ý rằng người nộp thuế không nên trợ cấp bảo hiểm y tế cho một người kiếm được $250.000,” Dân Biểu Hoa Kỳ Ken Calvert, một đảng viên Cộng Hòa California đã bỏ phiếu chống lại việc gia hạn vào Tháng Giêng, viết trong một bài bình luận trên tờ Orange County Register.
“Tôi không thể chấp nhận việc đơn giản là gia hạn một chương trình sẽ làm giàu cho các công ty bảo hiểm và đầy rẫy sự gian lận trên mồ hôi nước mắt của người nộp thuế Mỹ.”
Những người bảo vệ quyền lợi bệnh nhân cho biết việc tăng phí bảo hiểm và hết hạn trợ cấp đã buộc mọi người phải đưa ra những lựa chọn khó khăn. “Những người trẻ tuổi khỏe mạnh là những người đầu tiên nói rằng, tôi sẽ đánh liều” và từ bỏ bảo hiểm, Rebecca Kirch, phó chủ tịch điều hành chính sách và chương trình tại Tổ Chức Bảo Vệ Bệnh Nhân Quốc Gia, cho biết. “Những người còn lại trong hệ thống, vì họ không có sự lựa chọn nào khác, đang trì hoãn việc chăm sóc, họ đang tạm ngưng dùng thuốc, họ đang nhịn ăn những thực phẩm cần thiết.”
Mặc dù gia đình ông bà Franklin vẫn đang xoay xở được, họ đã phải nhờ đến các con trai mình chi trả cho một chiếc ghế tựa gắn động cơ để hỗ trợ nâng bà Jean và một chiếc xe tải dành cho người khuyết tật để bà tự đi lại. Chaz, người bị gãy một chiếc răng cách đây một năm, đã hoãn lại không thể làm, vì ông phải trả $1,000 tiền bọc răng sứ.
Năm nay, vợ chồng ông bà sẽ rút thêm $36.000 từ tiền tiết kiệm hưu trí so với dự kiến ban đầu, phần lớn trong số đó là để trang trải phí bảo hiểm của ông Chaz.
“Tôi có một quỹ tiết kiệm dưỡng lão,” Chaz nói. “Nhưng xung quanh đây có rất nhiều người thì không.”
Đã có lúc, ông cảm thấy phẫn nộ.
“Tôi ước gì Quốc Hội chịu hành động và giải quyết vấn đề này,” Chaz, một người ghi danh theo Đảng Cộng hòa nhưng đổ lỗi cho cả hai đảng, cho biết. “Các người quá bận rộn cãi vã về những chuyện vớ vẩn và cả hai đảng đều đang chỉ trích, đổ lỗi cho nhau. Cuộc thảo luận này ở đâu vào hai năm trước?”
Giờ đây, Chaz nói, ông đang tập trung vào việc làm cho bà Jean, người vợ 27 năm chung sống của mình, cảm thấy thoải mái nhất có thể.
Trước khi bà ngã bệnh, họ hầu như cùng nhau làm mọi việc, đi bộ đường dài, du lịch, tập thái cực quyền, nhiếp ảnh nghiệp dư và đi bắt bọ. Một trong những mẫu vật yêu thích của bà là bọ mưa, một loại côn trùng có lông tơ giống bọ hung, không thể ăn khi trưởng thành mà chỉ dựa vào lượng mỡ dự trữ từ giai đoạn ấu trùng.
Vào các buổi sáng, ông Chaz và các con trai của họ, Charlie và Louis, thay phiên nhau bế bà Jean, mặc quần áo cho bà và giúp bà sử dụng phòng tắm. Bà nói đùa với các con rằng những chuyện này sẽ là đề tài để kể cho bác sĩ tâm lý khi chúng chắc chắn sẽ cần đến trị liệu sau này.
Phần lớn, những chuyến phiêu lưu ngoài trời của bà Jean hiếm khi đi xa hơn việc đẩy xe ra sân sau, nơi bà thích ngắm nhìn đàn gà đi rông. Tính cách mạnh mẽ của Chaz biến ông thành một người bảo vệ tuyệt vời cho bệnh nhân. Con trai của họ, Charlie, dường như luôn biết chính xác khi nào mẹ của anh cần một cái ôm thật chặt, và Louis thì kể những câu chuyện cười vẫn có thể khiến bà bật cười thành tiếng.
“Tôi không biết mình sẽ làm gì nếu không có các con trai làm cho mình vui,” bà nói.
Vào Tháng Mười Hai này, ông Chaz sẽ bước sang tuổi 65, đủ tuổi để nhận Medicare. “Sau năm nay, mong là thuận lợi, chúng ta sẽ ổn thôi,” bà Jean nói, trước khi dừng lại và nở một nụ cười gượng gạo với chồng mình.
“Ồ, em sẽ ổn thôi.”
––
Bài phóng sự do KFF Health News thực hiện. KFF Health News là cơ quan truyền thông quốc gia chuyên cung cấp thông tin chuyên sâu về các vấn đề y tế – một trong những chương trình hoạt động chính của KFF – nguồn thông tin độc lập về nghiên cứu chính sách y tế, thăm dò ý kiến, và báo chí. KFF Health News là nhà xuất bản của California Healthline, một dịch vụ độc lập về biên tập thuộc Quỹ Chăm Sóc Sức Khỏe California.