Diễn Giải: Tại sao Trump đập chái Đông của toà Bạch Ốc?

(English)

Nguyên chái Đông của toà Bạch Ốc  bị phá huỷ vào ngày 23 tháng 10, thay thế bởi một phòng khiêu vũ khổng lồ theo kế hoạch của Tổng thống Trump, chi phí lên đến hàng triệu đô la.

Ban đầu Trump hứa kiến trúc xây cất sẽ không huỷ hại tòa nhà 120 năm này, và nói rằng phòng khiêu vũ sẽ “được xây gần nhưng không chạm tòa nhà ấy.” Nhưng hiện tại dự án xây cất sẽ lớn hơn khi mới được dự trù, tăng chi phí lên ít nhất 100 triệu đô la.

Dự án này bị các nhà sử học và người bảo tồn di sản của Nhà Trắng phản đối, nói rằng chính quyền đã xúc tiến xây cất mà không thông qua quy trình duyệt xét theo luật. Công trình kiến trúc đã bắt đầu ngoài vòng xác nhận bởi Ủy ban Quy hoạch Thủ đô Quốc gia (NCPC), cơ quan liên bang có trách nhiệm trên các công trình kiến trúc để tân trang các  cơ ốc chính phủ trong khu vực.

Một cuộc thăm dò dân ý ​​vào tháng 10 năm 2025 đã cho thấy đa số dân Mỹ phản đối kế hoạch này, với 45% “hoàn toàn” phản đối.

Chái Đông có gì và Trump sẽ thay thế với gì?

Chái Đông, được xây năm 1902 dưới thời Tổng thống Theodore Roosevelt, một nơi để tổ chức các dịp lễ long trọng với hướng nhìn về công chúng, gồm văn phòng của Đệ nhất Phu nhân và nhân viên của bà. Hiện tại các văn phòng đã được chuyển đến những khu vực khác.

Chái Đông cũng có rạp chiếu phim, hầm trú ẩn dưới lòng đất, Văn phòng Quân sự Nhà Trắng và Văn phòng Quan hệ Lập pháp, Vườn Jacqueline Kennedy và những hành lang được Đệ nhất Phu nhân trang trí mỗi dịp Giáng sinh.

East Colonnade (Hàng cột phía Đông), được coi là “hiên trước” của tổ quốc, kết nối Chái Đông với Nhà Trắng chính, và  là điểm ra vào cho 500.000 du khách hàng năm. Địa điểm này cũng là nơi chào đón quan khách đến tham dự các dịp lễ long trọng.

Trump nói rằng ông sẽ xây một hàng cột mới kế phòng khiêu vũ có diện tích 90.000 thước vuông, để Nhà Trắng chủ trì các chương trình lễ quan trọng cho dưới 1 ngàn quan khách mà “không cần dựng lều lớn trong phạm vi chừng 100 dặm từ cổng chính, làm xấu đi quang cảnh.”

Dự án này sẽ tốn bao nhiêu, và ai sẽ tài trợ?

Trump nói “ông và bằng hữu sẽ đài thọ cho phòng khiêu vũ 100%.” Hiện tại ông đã gây quỹ 350 triệu đô la từ các nguồn tài trợ tư nhân và hứa sẽ tự “quyên góp bất cứ số tiền nào cần thiết” để hoàn thành công trình kiến trúc.

Trong số nguồn tài trợ là các đại công ty ngành công nghệ, quốc phòng và tiền điện tử, như Apple, Amazon, Meta, Microsoft, Google, Coinbase, Booz Allen Hamilton, Lockheed Martin, Palantir, T-Mobile và Comcast. Ông cũng nhận được khoản quyên góp cá nhân từ những tỷ phú đã ủng hộ chiến dịch tranh cử tổng thống của ông vào năm 2024.

Mô hình tài trợ này đã gây ra mối lo ngại từ chuyên gia pháp luật, với cảnh báo là các nhà tài trợ này “đều muốn điều gì đó từ chính phủ” và hoạt động tài chính tư nhân không lệ thuộc dưới luật lệ minh bạch.

Thời gian biểu của dự án ra sao?

Nhà Trắng thông báo về dự án vào tháng 7 năm 2025 và bắt đầu xây cất dưới 3 tháng sau đó, đồng thời cho biết phòng khiêu vũ sẽ được hoàn thành “rất lâu trước nhiệm kỳ của Tổng thống Trump kết thúc” vào năm 2029.

Các nhà lập pháp và các nhóm tổ chức đã chỉ trích việc chính quyền bắt đầu xây cất trong khi hàng triệu dân Mỹ đang lo âu về y tế, nhà ở, và đói kém trong thời gian chính phủ bế tắc lâu nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.

Các  dân biểu Dân chủ hạ viện Hoa Kỳ viết trong thư gửi Nhà Trắng là các quyết định đã được đưa ra trong “bí mật hoàn toàn” và không có “sự tham vấn thích đáng”, trong lúc NCPC đang ngừng hoạt động vì chính phủ đóng cửa.